Tế bào gốc

Tế bào gốc

Các tế bào trong cơ thể đều có mục đích cụ thể, nhưng tế bào gốc là các tế bào chưa có vai trò cụ thể và có thể trở thành hầu như bất kỳ tế bào nào được yêu cầu. Tế bào gốc là những tế bào không phân biệt có thể biến thành các tế bào cụ thể, khi cơ thể cần. Các nhà khoa học quan tâm đến tế bào gốc ...

1. Nguồn gốc tế bào gốc

Tế bào gốc có nguồn gốc từ hai nguồn chính: mô cơ thể trưởng thành và phôi. Các nhà khoa học cũng đang nghiên cứu cách phát triển tế bào gốc từ các tế bào khác, sử dụng kỹ thuật “tái lập trình” di truyền.

Tế bào gốc

Nguồn gốc tế bào gốc là từ mô cơ thể trưởng thành và phôi

2. Tế bào gốc trưởng thành

Cơ thể của một người chứa các tế bào gốc trong suốt cuộc đời của họ. Cơ thể có thể sử dụng các tế bào gốc này bất cứ khi nào nó cần. Tế bào gốc trưởng thành tồn tại khắp cơ thể kể từ khi phôi phát triển. Các tế bào ở trạng thái không đặc hiệu, nhưng chúng chuyên biệt hơn tế bào gốc phôi. Chúng vẫn ở trong trạng thái này cho đến khi cơ thể cần chúng cho một mục đích cụ thể, ví dụ các tế bào da hoặc cơ.

Hàng ngày cơ thể liên tục làm mới các mô. Ở một số bộ phận của cơ thể, chẳng hạn như ruột và tủy xương, các tế bào gốc thường xuyên phân chia để tạo ra các mô cơ thể mới để bảo trì và sửa chữa. Tế bào gốc có mặt bên trong các loại mô khác nhau. Các nhà khoa học đã tìm thấy tế bào gốc trong các mô, bao gồm:

  • Não
  • Tủy xương
  • Máu và mạch máu
  • Cơ xương
  • Da
  • Gan

Tuy nhiên, khó có thể tìm thấy tế bào gốc. Chúng có thể không phân chia và không đặc hiệu trong nhiều năm cho đến khi cơ thể triệu tập để sửa chữa hoặc phát triển mô mới.

Tế bào gốc trưởng thành có thể phân chia hoặc tự làm mới vô thời hạn. Điều này có nghĩa là chúng có thể tạo ra các loại tế bào khác nhau từ cơ quan ban đầu hoặc thậm chí tái tạo hoàn toàn cơ quan ban đầu. Sự phân chia và tái tạo này là cách vết thương ngoài da lành lại, hoặc các cơ quan như gan có thể tự sửa hồi phục sau khi bị hư hại.

Trước đây, các nhà khoa học tin rằng tế bào gốc trưởng thành chỉ có thể phân biệt biệt dựa trên mô gốc của chúng. Tuy nhiên, một số bằng chứng hiện nay cho thấy rằng chúng cũng có thể biệt hóa để trở thành các loại tế bào khác.

3. Tế bào gốc phôi

Tế bào gốc phôi

Tế bào gốc phôi được sử dụng nhiều trong phòng IVF

Từ giai đoạn đầu tiên của thai kỳ, sau khi tinh trùng thụ tinh với trứng, một phôi thai hình thành. Khoảng 3 -5 giờ sau khi tinh trùng thụ tinh với trứng, phôi có dạng phôi nang hoặc bóng tế bào, được gọi là Blastocyst, trong blastocyst có chứa tế bào gốc và sau đó sẽ cấy vào tử cung.

Tế bào gốc phôi đến từ phôi nang đã 4 -5 ngày tuổi. Khi các nhà khoa học lấy tế bào gốc từ phôi, đây thường là những phôi thừa do thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Trong các phòng khám IVF, các bác sĩ thụ tinh một vài trứng trong ống nghiệm, để đảm bảo rằng ít nhất một trường hợp sống sót và mang thai.

Khi một tinh trùng thụ tinh với trứng, các tế bào này kết hợp với nhau tạo thành một tế bào duy nhất gọi là hợp tử. Hợp tử đơn bào này sau đó bắt đầu phân chia, tạo thành 2, 4, 8, 16 tế bào, v.v. Đó là một phôi thai.Chẳng mấy chốc, và trước khi phôi được cấy vào tử cung, khối lượng khoảng 150 tế bào này là phôi nang. Blastocyst bao gồm hai phần:

  • Một khối tế bào bên ngoài trở thành một phần của nhau thai
  • Một khối tế bào bên trong sẽ phát triển thành cơ thể con người

Khối tế bào bên trong là nơi tìm thấy tế bào gốc phôi. Các nhà khoa học gọi những tế bào totipotent. Thuật ngữ totipotent đề cập đến thực tế là chúng có tổng tiềm năng để phát triển thành bất kỳ tế bào nào trong cơ thể.

Với sự kích thích phù hợp, tế bào này có thể trở thành tế bào máu, tế bào da và tất cả các loại tế bào khác mà cơ thể cần.

Ở giai đoạn đầu của thai kỳ, giai đoạn phôi nang tiếp tục trong khoảng 5 ngày trước khi phôi được cấy vào tử cung hoặc tử cung. Ở giai đoạn này, các tế bào gốc bắt đầu biệt hóa. Tế bào gốc phôi có thể biệt hóa thành nhiều loại tế bào hơn tế bào gốc trưởng thành.

4. Tế bào gốc trung mô (MSC)

Tế bào gốc trung mô (MSC) đến từ các mô liên kết hoặc stroma bao quanh các cơ quan của cơ thể và các mô khác.

Các nhà khoa học đã sử dụng MSC để tạo ra các mô cơ thể mới, chẳng hạn như xương, sụn và tế bào mỡ. Một ngày nào đó chúng có thể sẽ đóng vai trò trong việc giải quyết các vấn đề sức khỏe.

Tác dụng của tế bào gốc trung mô

Tế bào gốc trung mô có tác dụng tạo ra các mô cơ thể mới

5. Các tế bào gốc đa năng cảm ứng (iPS)

Các nhà khoa học tạo ra các tế bào này trong phòng thí nghiệm, sử dụng tế bào da và các tế bào mô đặc hiệu khác. Những tế bào này hoạt động theo cách tương tự như tế bào gốc phôi, vì vậy chúng có thể hữu ích cho việc phát triển một loạt các liệu pháp. Tuy nhiên, vẫn cần nhiều nghiên cứu và phát triển hơn.

Để phát triển tế bào gốc, trước tiên các nhà khoa học trích xuất các mẫu từ mô trưởng thành hoặc phôi. Sau đó, họ đặt các tế bào này trong một môi trường có kiểm soát, nơi chúng sẽ phân chia và sinh sản nhưng không chuyên biệt hơn nữa. Các tế bào gốc đang phân chia và sinh sản trong môi trường nuôi cấy được kiểm soát được gọi là dòng tế bào gốc.

Các nhà nghiên cứu quản lý các dòng tế bào gốc cho các mục đích khác nhau. Họ có thể kích thích các tế bào gốc chuyên biệt theo một cách riêng. Quá trình này được gọi là phân biệt theo hướng.

Cho đến nay, việc phát triển số lượng lớn tế bào gốc phôi dễ dàng hơn so với tế bào gốc trưởng thành. Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn đang thực hiện với cả hai loại tế bào.

Tế bào gốc đa năng

Tế bào gốc đa năng cảm ứng (iPS)

6. Các loại tế bào gốc

Các nhà nghiên cứu phân loại tế bào gốc, theo tiềm năng của chúng để phân biệt thành các loại tế bào khác. Tế bào gốc phôi là mạnh nhất, vì công việc của chúng là trở thành mọi loại tế bào trong cơ thể.

Nguồn: vinmec.com

Trở lại đầu trang